Dibra
Hap edhe ti nje llogari ne kete webfaqe dhe jep kontributin tend
Merse erdhet ne Forumin tone!!! Ju urojme t'ja kaloni sa me mire!!!
Kėrko
 
 

Display results as :
 


Rechercher Advanced Search

Sondazh

Si ju duket forumi?

48% 48% [ 263 ]
13% 13% [ 72 ]
9% 9% [ 51 ]
6% 6% [ 31 ]
5% 5% [ 29 ]
18% 18% [ 98 ]

Totali i votave : 544


You are not connected. Please login or register

Europa

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė  Mesazh [Faqja 1 e 1]

1 Europa prej 03.10.08 16:45

Dibrani_84


gjeneral
gjeneral
Emri
Nė Mitologjinė antike greeke [[Europa (mitologji)|Europa]] ishte njė princeshė [[Fonenika]] nė tė cilėn [[Zeusi]] e rrėmbue pasi mori formėn e njė demi tė bardhė. Ai e dėrgoi atė nė ishullin e [[Kreta|Kretės]] ku ajo lindi [[Monosi]]n, [[Radamantusi]]n dhe [[Sarpedoni]]n. Pėr [[Homeri]]n, Europa ([[Gjuha greke|Greqisht]]: Εὐρώπη ose Eurṓpē'') ishte njė mbretėreshė mitologjike e [[Kreta|Kretės]], dhe jo njė dezignacion gjeografik. Mė vonė ''Europa'' u pėrdor pėr [[Gjeografia e Greqisė|Greqinė kontinentale]], dhe 500 Par.e.s. ky term pėrdorej edhe pėr pjesėt mė nė veri.

Etimologjikisht, teoria dominuese sugjeron se termi ''Europė'' rrjedh nga [[GJuha Greke|rrėnjėt greke]] dhe do tė thotė: '''eur'''- gjėrė dhe '''op'''- syri, pra ''Eurṓpē'' do tė thotė "pamje e gjėrė" (krahasoni me ''glauk'''ōp'''is'' (pamje e hirtė) [[Athina]] dhe ''bo'''ōp'''is'' (pamje demi) Hera). ''Gjėrė'' ka qenė njė [epitet] pėr vetė [[Toka|Tokėn]] nė [Feja Proto-Indo-Evropiane|Fenė Proto-Indo-Evropiane]]. Njė minoritet, sidoqoftė, sugjeron se nė fakt fjala "Evropė" bazohet nė njė fjalė [[Semitik]]e si p.sh. fjala [[Gjuha Akade|Akade]] ''erebu'' qė do tė thotė "tė biesh poshtė", ose fjala Fonenikane '''ereb''' qė do tė thotė "mbrėmje; perėndim" dhe Arabe [[Magreb]], Hebreje ''ma'ariv''.


Parahistoria



Perandoria Romake nė shtrirjen e saj mė tė madhe

Njė ndikim tjetėr i madh nė Evropė erdhi nga Perandoria Romake qė la gjurmėt e saj nė ligj, gjuhė, ingjinieri, arkitekturė, dhe qeveri.[15] Gjatė pax romanės, Perandoria Romake u zgjerua dhe pėrfshiu, pėrveē Mediteranit, edhe njė pjesė tjetėr tė Evropės.[16] Stoicizmi ndikoi perandorėt si Hadriani, Antoninus Pius, dhe Marcus Aureliusin , tė cilėt kishin shpenzuar shumė kohė nė kufijtė veriorė tė Perandorisė duke luftuar me Gjermanikėt, Piktėt dhe Skocezėt.[17][18] Krishterimi u legjitimizua eventualisht nga Konstandini I pas tre shekujsh persekutimi imperial.
Kohėt e Errėta



Njė pikturė romake
Gjatė rrėzimit tė perandorisė Romake, Evropa hyri nė njė periudhė tė gjatė tė ndryshimeve qė historianėt e quajnė "Koha e Migrimeve". Gjatė kėsaj periudhe ka pasur njė numėr pushtimesh dhe migrimesh mes Ostrogothėve, Visigothėve, Gothėve, Vandalėve, Hunėve, Frankėve, Anglėve, Saksonėve, dhe, edhe mė vonė, Vikingėve dhe Normanėve. Mendimtarėt e Rilindjes si Petrarku iu referuan kėsaj periudhe si "Kohėt e Errėta".[19]
Komunitetet e izoluara monastike ishin vendet e vetme pėr tė ruajtur
dhe pėrpiluar dituri tė fituar mė parė; pėrveē kėsaj, shumė pak shkrime
kanė mbijetuar ndėrsa shumė literaturė, filozofi, matematikė, dhe
mendimtari tė tjera nga periudha klasike u zhdukėn nga Evropa.[20]
Gjatė kohėve tė errėta, Perandoria Perėndimore Romake ra nėn kontrollin e klaneve Kelte, Sllave dhe Gjermanike. Klanet Kelte themeluan mbretėritė e tyre nė Gaul, paraprirėsit e mbretėrive Franke qė eventualisht themeluan Francėn.[21] Klanet Gjermanike dhe Sllave themeluan domenet e tyre respektivisht nė Evropė e Mesme dhe Lindore.[22] Eventualisht Klanet Franke u bashkuan nėn Klovis I.[23] Charlemagne, njė mbret Frank i dinastisė Karolingiane
qė kishte pushtuar shumicėn e Evropės Perėndimore, u emėrua "Perandor i
Shenjtė Romak" nga Papa mė 800. Kjo ēoi tek themelimi i Perandorisė sė Shenjtė Romake, e cila eventualisht u koncentrua nė principet Gjermane tė Evropės Qendrore.[24]
Perandoria Lindore Romake u bė e njohur nė perėndim si Perandorian Bizantine. E bazuar nė Konstandinopojė, ata e shihnin vehten si trashėgues natyral tė Perandorisė Romake.[25] Perandori Justinian I udhėhoqi gjatė "Kohės sė parė tė artė tė Konstandinopojės": ai themeloi njė kod ligjo

Shiko profilin e anėtarit http://dibra.bigforumonline.com

2 SHPERBERJA E ISH-JUGOSLLAVISe prej 29.10.08 10:57

SHPERBERJA E ISH-JUGOSLLAVISE
Jugollavia ose territori i sllaveve te jugut u formua nga bashkimi i territoreve te ndryshme. Ky bashkim u krijua
jo ne menyre te vullnetshme. Ajo
kufizohej ne veriperendim me Italine dhe laget nga deti Adreatik, ne veri me
Zvicren dhe Hungarine, ne lindje me Rumanine dhe Bullgarine, kurse ne jug kufizohet me Shqiperine dhe Greqine. Ne keto territore ajo zinte nje siperfaqe
253504 km2 ose gati gjysmen e
gadishullit te Ballkanit. Por bashkejetese e disa popujve ne nje shtet ose federate provoi qe ishte e
pamundur. Keshtu pas 50 vite ne nje faderate ne vitet 90’ filloi shperberja e saj. Keshtu po rritej kohezioni i forcave centrifuge brenda republikave.
Republikat e para qe donin te shkeputeshin ishin ato te Kroacise dhe Sllovenise
te cilat nuk mund ta kishin te lehte ndajen. Beogradi nuk donte qe federata te shperbehej dhe
ajo perdori forcen ushtarake per te ndaluar ndarjen. Ato shpallen pavarsine nga
Serbia. Keshtu ne mes Serbise njera ane
dhe Sllovenise e Kroacise ana tjeter filloi lufta civile. Keshtu me viktima te
shumta dhe shkaterrime ato u ndane nga Serbia. Por radhen per shkeputje tani do
ta kishte Bosnje-Hercegovina, nje shtet me shumice popullsie boshnjake myslimane (rreth 45%), serbe 31%,cróate 17% dhe te tjere. Keshtu regjimi i Beogradit filloi nje fushate te spastrimit jo etnik por fetar. Keshtu forcave boshnjake iu
bashkuan edhe ato kroate kundra forcave serbe. Por ne kete konflikt Kombet e Bashkuara derguan “kaskat blu” per te
ruajtur rendin dhe qetesine. Por edhe me pranine e tyre forcat serbe vezhduan
vrasjet e popullsise se pafajshme boshnjake. Rasti ekstrem eshte ai i Srebrenices ku brenda ne nje dite jane vrare mbi 7 mije burra myslimane. Vezhdimi i luftes dhe mbarimi i saj solli tradegjine me te madhe qe nga lufta e Dyte Boterore ate te 300 mije viktimave boshnjake. Keshtu
edhe Maqedonia u shkeput pa ndonje trazire. Ne vetet 1990-1999 Serbia ushtroi
nje fushte te eher dhune mbi popullsine e Kosoves. Ne
vitet 1998-1999 forcat serbe filluan spastrimin etnik te Kosoves duke i
detyruar popullsine te largohen. Keshtu me nje vendim te SHBA qe kryesohej nga presidenti Bill Clinton u
vendos qe te sulmoheshin objektet ushtarake te Serbise. Konflikti nuk zgjati
shume dhe forcat serbe kapitulluan duke u detyruar te largohen nga Kosova.Sot Kosova administrohet nga nderkombetaret dhe pret qe ne fillimin e vitit 2008 te marre pavarsine. Ne vtitin 2006 me perpjekje te shumta u arrit te mbahej nje referéndum
ne Mal te Zi,dhe me nje shumice fitoi qe
ajo te shkeputej nga Serbia. Keshtu ish-Jugosllavia u nda ne 7 republika :Sllovenia,Kroacia,Bosnje-Hercegovina,Maqedonia,Mali i zi,Kosova dhe Serbia.
BIBLIOGRAFIA
1)Gjeorafia e Evropes Juglindore. Botim i vitit 2004.
2)Gjegrafia Rajonale e Botes.E Yzeiri
3)Literature nga faqe te internetit
4)Politikat rajonale te zhvillimit te Ballkanit.

Shiko profilin e anėtarit

3 Re: Europa prej 29.10.08 10:58

BOSNJA DHE HERCEGOVINA








Bosnje Hercegovina ka nje siperfaqe 51209 km2 dhe nje popullsi 3852000 banore. Ajo shtrihet ne perendim
te rajonit te Ballkanit dhe eshte nje nga republiket me te medha te
ish-Jugosllavise( 20% te siperfaqes dhe 18.4 % te popullsise). Ajo kufizohet ne veriperendim dhe jug me
Kroacine,ndersa ne lindje me Serbine dhe Malin e Zi. Ka nje dalje
shume te ngushte ne detin Adreatik. Vendi perbehet nga dy zona historike; Bosnja ne
veri dhe Hercegovina ne jug.



Relievi eshte kryesisht malor , ku dallohen Alpet Dinarike ne perendim,
Malet Minerale te Bosnjes ne pjesen qendrore dhe kodrat e pllajat ne pjesen
perendimore dhe veriore,te cilat njehen per pasurite natyrore si hekur,qymyr bookside,mangan etj. Eshte e
pasur me rezeva hidroenergjetike dhe ne pyje(ze 43% te siperfaqes se
pergjithshme pyjore te ish-Jugosllavise).



Shtimi natyror i popullsise ke shenuar ulje nga -3.3% ne periudhen
1991-1996 si pasoje e luftes, 3.8 % rritje ne periudhen 1996-2001 si pasoje e
ardhjes se refugjateve dhe nje renje te lehte duke arritur ne 1% gjate
periudhes 1999-2004. E trumatizuar nge lufta civile, popullsia e Bosnjes ka
patur trgues negativ te shtimit natyror gjate gjysmes se pare te viteve 1990. Me
pas ka nje rritje graduale te shtimit natyror deri ne 1.9 per mije ne vitin
2004. Pra duhet theksuar qe lufta ka ndikuar negativisht ne ndryshimit te
numrit te popullsise. Dendesia mesatare e popullsise ne Bosnje-Hercegovine
eshte 75 banore/km2 ose 11 banore/km2 me e larte se ne vitin 1985. Ne shperndarjen
e popullsise ke ndikuar veēanarisht relievi; ne zonat malore eshte 20
banore/km2 , ndersa ne luginen e Saves arrin 75-100 banore /km2.
Bosnje-Hercegovina eshte nje vend shumetnik: 44% jane boshnjake ose
myslimane,31% serbe,17% kroate dhe 8% te tjere(turq shqiptare etj.



Popullsia aktive ne Bosnje-Hercegovine perben 50.6% te popullsise
totale,ndersa papunesia aktive eshte 46.6% ne 2005, e krahasueshme vetem me
kete tregues ne Kosove dhe ne vendet e “botes se trete”. Ne qendrat urbane
eshte e perqenruar 45% e popullsise se republikes, pra dukshem me pak se ne
vitin 1995.Kjo shpjegohet me
shkaterrimin e disa qyteteve gjate luftes dhe zhdukjen ose largimin e nje pjese
te popullsise, nga ane tjeter me pakesimin me te shpejte te shtimit natyror te
popullsise urbane ne krahasim me ate rurale.



Kjo republike jepte rreth13% te PBB te ish-Jugosllavise. Por ekonomia e
ketij vendi ende nuk e ka marre veten nga pershtjellmet e krijuara nga lufta.
Me rendesi jetike kane qene ndihmat ekonomike te akorduara nga organizmat nderkombetare si Bashkimi
Evropian. Shkembimet tregtare ndermjet dy entiteteve boshnjake dhe me vendet
fqinje kane rifilluar vetem ne vitin 1998. Bujqesia eshte pergjithesisht pak
produktive si rrjedhoje e mungeses se investimeve dhe copetimit te madh te
pronave. Ajo eshte e specializuar ne prodhimin e drithrave , pemtari dhe
vreshtari , blegtori dhe pylltari. Republika e Bosnje –Hercegovines ka tradite ne
prodhimin e qymyrit koks per metalurgjine, ēelikut dhe te produkteve te tjera te metalurgjise se
zeze. Eshte zhvilluar gjithashtu industria kimike,e perpunimit te drurit,
ndertimtit te makinave ,industria tekstile dhe ajo ushqimore. Vendi ka 21846 km
rruge automobilistike. Aksi hekurudhor dhe ai automobilistik, qe kelojne neper
luginen e Neretves, kane rendesi te madhe per transport,mbasi lidhin bragdetin
me Sarajeven dhe me luginen e Saves. Gjatesia e hekurudhave eshte 1000 km ,nga
te cilat 749 km jane elektrike ( viti 2004).



Bosnje-Hercegovina ndahet ne kete zona historike, ekonomike dhe
gjeografike:Posavina,zona kodrinore ne veri te Bosnjes, zona malore , lugina e
Nereves.



Posavina,qe
ze pjesen veriore ne drejtim te Saves, eshte nje zone e populluar mire,
ku bujqesia eshte e specializuar ne kulturat e drithrave. Qendrat kryesore te
kesaj zone jane : Bosanski Brod, Bosanska Gradishta etj.



Zona
kodrinore
ne veri te Bosnjes ke nje ekonomi mikse agraro-industriale.
Qendrat kryesore jane:



Banja Luka, qender industriale, nuje komunikecioni dhe qender kulturore.


Tuzla,qender industrise se qymyrgurit dhe e industrise se lehte.


Zona malore ze pjesen me te madhe te republikes dhe ndahet ne :


zonen lindore te specializuar per industrine e rende dhe industrine e
perpunimit te drurit ,zonen perendimore te specializuar per prodhime
blegtorale.



Sarajevo, kryeqyteti i republikes dhe nje nga qytetet me te vjetra te
Evropes Juglindore,eshte ndertuar ne nje depresion malor. Ajo eshte qender
kulturore,administrative dhe nyje transporti. Aty eshte perqendruar industria
tekstile, ushqimore , e lekures, e pajisjeve hekurudhore , e makinave
bujqesore, elektronike etj. Zenica , ne veri te Sarajeves eshte qendra me
rendesishme e metalurgjise.



Ligina e Neretves formon nje korridor te rendesishem te qarkullimit dhe te
popullimit ne zonen e Alpeve Dinarike. Qendra kryesore eshte Monstari,
kryeqyteti i vjeter i Hercegovines, i ndertuar ne nje pozicion piktoresk ne dy
anet e lumit Nertva, nje qender e vjeter dhe e rendesishme e industrise
tekstile dhe e duhanit. Gjate luftes se fundit ne Bosnje qyteti u shkaterrua
pothuajse krejtesisht.

Shiko profilin e anėtarit

4 Re: Europa prej 29.10.08 11:01

KROACIA
Kroacia ke nje siperfaqe 54594 km2 dhe nje popullsi 4460000 banore me
kryeqytet Zagrebin. Shtrihet ne pjesen veriperendimere te Evropes Juglindore.
Ajo kufizohet ne veri me Sllovenine dhe Hungarine , ne lindje me Malin e Zi,
ndersa ne perendim ka dalje te gjere ne detin Adreatik. Kroacia ishte republika
e dyte per nga madhesia ne ish-Jugosllavi, ku i takonte 22% e territorit dhe
20.5 % e popullsise. Ne rajonin e Evropes Juglindore Kroacia ze 6.4 % te
territorit dhe 5.8 % te popullsise. Kroacise i perket pjesa me e madhe e bregdetit dalmat te detit Adreatik (1778
km), zona fushore-kodrinore midis Saves dhe Draves , nje pjese e maleve
Dinarike dhe te pllajes Predinarike. Varieteti i madh i relievit gjen shprehjen
e vet edhe ne zhvillmin ekonomik, qe
reflekton ndikimin e nje tradite te artizanatit dhe te nje bujqesise te
avancuar ne pjesen veriore si dhe te nje ativiteti intensiv te lidhur me detin
ne zonen e gadishullit te Istrias dhe bregdetit Dalmat.
Shtimi natyror i popullsise ka shunuar rritje nga 0 % ne perudhen 1991-1996
ne 0.1 % ne periudhen 1996-2001,per te arritur ne 0.4 gjate periudhes
1999-2004. Megjithate behet fjale per rritje shume te ngadalshme, kjo tregon
per efektet pozitive qe ka patur ne proceset demografike, kapercimi i krizes
dhe rivendosja e stabilitetit politik dhe ekonomik te vendit pes luftes se
vitit 1991-1992. Meqenese shtimi natyror
i popullsise ka ardhur vazhdimisht ne renie si rrjedhoje e pakesimit te
lindjeve dhe e shtimit te vdekjeve. Rol percaktues ne shtimin e popullsise se
ketij vendi ka patur saldoja migruese pozitive sepse me shume kane ardhur se
jane larguar.
Dendesia mesatare e popullsise ne Kroaci eshte 79 banore/ km2 , por dallohen per dendesi me te madhe se 100 banore/km2,zonat fushore dhe ato
perreth qyteteve te medha(Zagreb,Medimurie,Varazhdin etj. Pjesa me madhe e
popullsise ne Kroaci jane kroate(afro 4 milion), 200 mije serbe,22 mije
boshnjake,hungareze,sllovene,italiane etj.Popullsia aktive ne Kroaci perben
vetem 38.6% te popullsise totale, ndersa papunesia 12.7 %. Popullsia urbane perfshin
59%. Kroacia ka luajtur nje rol te rendesishem ne ekonomine e ish-Jugosllavise,
ku siguronte 25.8 te PBB. Sot duke lene pas luften e gjate civile ,Kroacia ka perseri nje ekonomi te
vlefshme dhe produktive , fale fluksit te kapitalit te huaj si austriak,gjerman,amarikan,italian
por pa harruar dhe rreth 8 milion turiste ne vit. Gjithnje papunesia ka shunuar
ulje te lehte.Bujqesia e Kroacise eshte e perqendruar ne fushat veriore te pasura me uje,
ku kulturat kryesore jane drithrat,panxharsheqeri,patate etj. Ne zonen
kodrinore eshte zhvilluar pemtaria dhe vreshtaria. Ne bregdet rriten plantacionet e ullirit,vreshtat dhe kulturat leguminoze. Territori i Kroacise
eshte i pershtatshem per zhvillimin e blegtorise. Ka rreth 1.2 milion te derra,920 mije te imta,470
mije gjedhe. Industria e Kroacise zoteron nje baze te fuqishme energjetike, qe lidhet me
shfrytezimin e naftes dhe te burimeve hidrike. Te zhvilluar jane edhe industria
perpunuese,ate te automobilave,plehrave kimike etj.
Sot Kroacia pershkohet nga 28344 km rruge,mbi 80% e te cilave jane te asfaltuara. Ne korrik te 2005 ka perfunduar autostrada Zagreb-Split, qe krahas
asaj bregdetare perbejne akset me te rendesishme rrugore gjithesej 742 km autostrade. Gjatesia e hekurudhave eshte 2726 km , nga te cilat 984 km elektrike. Flota tregtare
perbehet nga 259 anije, me tonazh te pergjithshem 1.32 milion ton.Kroacia ndahet ne tri zona :veriore,qendrore, dhe bregdetare.Zona veriore eshte pjesa me e zhvilluar e kesaj republike, me strukture
industrialo-bujqesore. Qyteti kryesor dhe kryeqyteti i Kroacise Zagrebi, nje
nga qendrat me te rendesishme kulturore
dhe ekonomike te ish-Jugollavise. Duke patur avantazhe nga pikepamja
gjegrafike, qyteti u themelua na vitin 1095 dhe u shpall kryeqytet i Kroacise
ne vitin 1557.Lidhet me hekurudhe me
Vjenen dhe Budapestin. Nder prodhimet kryesore industriale ketu jane:pajisje
elektroteknike dhe pjese makinash,makina bujqesore, tekstile etj.Mbizoteron transperti hekurudhor dhe lumor, nepermjet portit te ndertuar ne
lumin Sava, ku qarkullojne rreth 2.7 milion mallra ne vit. Ne zonen qendrore dallohen qendrat si Osijek,Slavaski-Bord, Karlovc etj.
Zona bregdetare e Kroacise, qe shrihet nga kufiri me Italine ne veri deri ne Dudrovnik ne jug, ka karakter malor.
Klima mesdhetare ka favorizuar zhvillimin e frutikultures. Kjo zone dallohet per rezervat e boksideve qe, te shoqeruara me potencialin hidroenergjetik, sigurojne zhvillimin e iduetrise se aluminit. Ne gadishullin e Istrias qyteti me i rendesishem eshte Pula. Qytetet-porte Rijeka,Spliti dhe Dubrovniku kane rendesi per transportin detar.

Shiko profilin e anėtarit

5 Re: Europa prej 29.10.08 11:04

BOSNJA DHE HERCEGOVINA
Bosnje Hercegovina ka nje siperfaqe 51209 km2 dhe nje popullsi 3852000 banore. Ajo shtrihet ne perendim
te rajonit te Ballkanit dhe eshte nje nga republiket me te medha te
ish-Jugosllavise( 20% te siperfaqes dhe 18.4 % te popullsise). Ajo kufizohet ne veriperendim dhe jug me
Kroacine,ndersa ne lindje me Serbine dhe Malin e Zi. Ka nje dalje shume te ngushte ne detin Adreatik. Vendi perbehet nga dy zona historike; Bosnja ne veri dhe Hercegovina ne jug.

Relievi eshte kryesisht malor , ku dallohen Alpet Dinarike ne perendim,
Malet Minerale te Bosnjes ne pjesen qendrore dhe kodrat e pllajat ne pjesen
perendimore dhe veriore,te cilat njehen per pasurite natyrore si hekur,qymyr bookside,mangan etj. Eshte e
pasur me rezeva hidroenergjetike dhe ne pyje(ze 43% te siperfaqes se
pergjithshme pyjore te ish-Jugosllavise).
Shtimi natyror i popullsise ke shenuar ulje nga -3.3% ne periudhen
1991-1996 si pasoje e luftes, 3.8 % rritje ne periudhen 1996-2001 si pasoje e
ardhjes se refugjateve dhe nje renje te lehte duke arritur ne 1% gjate
periudhes 1999-2004. E trumatizuar nge lufta civile, popullsia e Bosnjes ka
patur trgues negativ te shtimit natyror gjate gjysmes se pare te viteve 1990. Me
pas ka nje rritje graduale te shtimit natyror deri ne 1.9 per mije ne vitin
2004. Pra duhet theksuar qe lufta ka ndikuar negativisht ne ndryshimit te
numrit te popullsise. Dendesia mesatare e popullsise ne Bosnje-Hercegovine
eshte 75 banore/km2 ose 11 banore/km2 me e larte se ne vitin 1985. Ne shperndarjen
e popullsise ke ndikuar veēanarisht relievi; ne zonat malore eshte 20
banore/km2 , ndersa ne luginen e Saves arrin 75-100 banore /km2.Bosnje-Hercegovina eshte nje vend shumetnik: 44% jane boshnjake ose
myslimane,31% serbe,17% kroate dhe 8% te tjere(turq shqiptare etj.
Popullsia aktive ne Bosnje-Hercegovine perben 50.6% te popullsise
totale,ndersa papunesia aktive eshte 46.6% ne 2005, e krahasueshme vetem me
kete tregues ne Kosove dhe ne vendet e “botes se trete”. Ne qendrat urbane
eshte e perqenruar 45% e popullsise se republikes, pra dukshem me pak se ne
vitin 1995.Kjo shpjegohet me
shkaterrimin e disa qyteteve gjate luftes dhe zhdukjen ose largimin e nje pjese te popullsise, nga ane tjeter me pakesimin me te shpejte te shtimit natyror te popullsise urbane ne krahasim me ate rurale.
Kjo republike jepte rreth13% te PBB te ish-Jugosllavise. Por ekonomia e
ketij vendi ende nuk e ka marre veten nga pershtjellmet e krijuara nga lufta.
Me rendesi jetike kane qene ndihmat ekonomike te akorduara nga organizmat nderkombetare si Bashkimi
Evropian. Shkembimet tregtare ndermjet dy entiteteve boshnjake dhe me vendet
fqinje kane rifilluar vetem ne vitin 1998. Bujqesia eshte pergjithesisht pak
produktive si rrjedhoje e mungeses se investimeve dhe copetimit te madh te
pronave. Ajo eshte e specializuar ne prodhimin e drithrave , pemtari dhe
vreshtari , blegtori dhe pylltari. Republika e Bosnje –Hercegovines ka tradite ne
prodhimin e qymyrit koks per metalurgjine, ēelikut dhe te produkteve te tjera te metalurgjise se
zeze. Eshte zhvilluar gjithashtu industria kimike,e perpunimit te drurit,
ndertimtit te makinave ,industria tekstile dhe ajo ushqimore. Vendi ka 21846 km
rruge automobilistike. Aksi hekurudhor dhe ai automobilistik, qe kelojne neper
luginen e Neretves, kane rendesi te madhe per transport,mbasi lidhin bragdetin
me Sarajeven dhe me luginen e Saves. Gjatesia e hekurudhave eshte 1000 km ,nga
te cilat 749 km jane elektrike ( viti 2004).

Bosnje-Hercegovina ndahet ne kete zona historike, ekonomike dhe gjeografike:Posavina,zona kodrinore ne veri te Bosnjes, zona malore , lugina e Nereves.
Posavina,qe ze pjesen veriore ne drejtim te Saves, eshte nje zone e populluar mire,ku bujqesia eshte e specializuar ne kulturat e drithrave. Qendrat kryesore te kesaj zone jane : Bosanski Brod, Bosanska Gradishta etj.
Zona kodrinore ne veri te Bosnjes ke nje ekonomi mikse agraro-industriale.Qendrat kryesore jane:
Banja Luka, qender industriale, nuje komunikecioni dhe qender kulturore.Tuzla,qender industrise se qymyrgurit dhe e industrise se lehte.Zona malore ze pjesen me te madhe te republikes dhe ndahet ne :zonen lindore te specializuar per industrine e rende dhe industrine e perpunimit te drurit ,zonen perendimore te specializuar per prodhime blegtorale.
Sarajevo, kryeqyteti i republikes dhe nje nga qytetet me te vjetra te Evropes Juglindore,eshte ndertuar ne nje depresion malor. Ajo eshte qender
kulturore,administrative dhe nyje transporti. Aty eshte perqendruar industria
tekstile, ushqimore , e lekures, e pajisjeve hekurudhore , e makinave
bujqesore, elektronike etj. Zenica , ne veri te Sarajeves eshte qendra me rendesishme e metalurgjise.

Ligina e Neretves formon nje korridor te rendesishem te qarkullimit dhe te
popullimit ne zonen e Alpeve Dinarike. Qendra kryesore eshte Monstari,kryeqyteti i vjeter i Hercegovines, i ndertuar ne nje pozicion piktoresk ne dy
anet e lumit Nertva, nje qender e vjeter dhe e rendesishme e industrise
tekstile dhe e duhanit. Gjate luftes se fundit ne Bosnje qyteti u shkaterrua
pothuajse krejtesisht.

Shiko profilin e anėtarit

6 KROACIA prej 29.10.08 11:09

KROACIA
Kroacia ke nje siperfaqe 54594 km2 dhe nje popullsi 4460000 banore me kryeqytet Zagrebin. Shtrihet ne pjesen veriperendimere te Evropes Juglindore.
Ajo kufizohet ne veri me Sllovenine dhe Hungarine , ne lindje me Malin e Zi, ndersa ne perendim ka dalje te gjere ne detin Adreatik. Kroacia ishte republika
e dyte per nga madhesia ne ish-Jugosllavi, ku i takonte 22% e territorit dhe 20.5 % e popullsise. Ne rajonin e Evropes Juglindore Kroacia ze 6.4 % te territorit dhe 5.8 % te popullsise. Kroacise i perket pjesa me e madhe e bregdetit dalmat te detit Adreatik (1778
km), zona fushore-kodrinore midis Saves dhe Draves , nje pjese e maleve Dinarike dhe te pllajes Predinarike. Varieteti i madh i relievit gjen shprehjen
e vet edhe ne zhvillmin ekonomik, qe
reflekton ndikimin e nje tradite te artizanatit dhe te nje bujqesise te avancuar ne pjesen veriore si dhe te nje ativiteti intensiv te lidhur me detin
ne zonen e gadishullit te Istrias dhe bregdetit Dalmat.
Shtimi natyror i popullsise ka shunuar rritje nga 0 % ne perudhen 1991-1996
ne 0.1 % ne periudhen 1996-2001,per te arritur ne 0.4 gjate periudhes 1999-2004. Megjithate behet fjale per rritje shume te ngadalshme, kjo tregon
per efektet pozitive qe ka patur ne proceset demografike, kapercimi i krizes
dhe rivendosja e stabilitetit politik dhe ekonomik te vendit pes luftes se vitit 1991-1992. Meqenese shtimi natyror
i popullsise ka ardhur vazhdimisht ne renie si rrjedhoje e pakesimit te lindjeve dhe e shtimit te vdekjeve. Rol percaktues ne shtimin e popullsise se
ketij vendi ka patur saldoja migruese pozitive sepse me shume kane ardhur se jane larguar.
Dendesia mesatare e popullsise ne Kroaci eshte 79 banore/ km2 , por dallohen per dendesi me te madhe se 100 banore/km2,zonat fushore dhe ato
perreth qyteteve te medha(Zagreb,Medimurie,Varazhdin etj. Pjesa me madhe e popullsise ne Kroaci jane kroate(afro 4 milion), 200 mije serbe,22 mije
boshnjake,hungareze,sllovene,italiane etj.Popullsia aktive ne Kroaci perben vetem 38.6% te popullsise totale, ndersa papunesia 12.7 %. Popullsia urbane perfshin
59%. Kroacia ka luajtur nje rol te rendesishem ne ekonomine e ish-Jugosllavise, ku siguronte 25.8 te PBB. Sot duke lene pas luften e gjate civile ,Kroacia ka perseri nje ekonomi te
vlefshme dhe produktive , fale fluksit te kapitalit te huaj si austriak,gjerman,amarikan,italian
por pa harruar dhe rreth 8 milion turiste ne vit. Gjithnje papunesia ka shunuar
ulje te lehte.Bujqesia e Kroacise eshte e perqendruar ne fushat veriore te pasura me uje,
ku kulturat kryesore jane drithrat,panxharsheqeri,patate etj. Ne zonen kodrinore eshte zhvilluar pemtaria dhe vreshtaria. Ne bregdet rriten plantacionet e ullirit,vreshtat dhe kulturat leguminoze. Territori i Kroacise
eshte i pershtatshem per zhvillimin e blegtorise. Ka rreth 1.2 milion te derra,920 mije te imta,470
mije gjedhe. Industria e Kroacise zoteron nje baze te fuqishme energjetike, qe lidhet me
shfrytezimin e naftes dhe te burimeve hidrike. Te zhvilluar jane edhe industria perpunuese,ate te automobilave,plehrave kimike etj.Sot Kroacia pershkohet nga 28344 km rruge,mbi 80% e te cilave jane te asfaltuara. Ne korrik te 2005 ka perfunduar autostrada Zagreb-Split, qe krahas
asaj bregdetare perbejne akset me te rendesishme rrugore gjithesej 742 km autostrade. Gjatesia e hekurudhave eshte 2726 km , nga te cilat 984 km elektrike. Flota tregtare
perbehet nga 259 anije, me tonazh te pergjithshem 1.32 milion ton.Kroacia ndahet ne tri zona :veriore,qendrore, dhe bregdetare.Zona veriore eshte pjesa me e zhvilluar e kesaj republike, me strukture
industrialo-bujqesore. Qyteti kryesor dhe kryeqyteti i Kroacise Zagrebi, nje
nga qendrat me te rendesishme kulturore
dhe ekonomike te ish-Jugollavise. Duke patur avantazhe nga pikepamja gjegrafike, qyteti u themelua na vitin 1095 dhe u shpall kryeqytet i Kroacise
ne vitin 1557.Lidhet me hekurudhe me
Vjenen dhe Budapestin. Nder prodhimet kryesore industriale ketu jane:pajisje
elektroteknike dhe pjese makinash,makina bujqesore, tekstile etj.Mbizoteron transperti hekurudhor dhe lumor, nepermjet portit te ndertuar ne lumin Sava, ku qarkullojne rreth 2.7 milion mallra ne vit. Ne zonen qendrore dallohen qendrat si Osijek,Slavaski-Bord, Karlovc etj.
Zona bregdetare e Kroacise, qe shrihet nga kufiri me Italine ne veri deri ne Dudrovnik ne jug, ka karakter malor.
Klima mesdhetare ka favorizuar zhvillimin e frutikultures. Kjo zone dallohet per rezervat e boksideve qe, te shoqeruara me potencialin hidroenergjetik, sigurojne zhvillimin e iduetrise se aluminit. Ne gadishullin e Istrias qyteti me i rendesishem eshte Pula. Qytetet-porte Rijeka,Spliti dhe Dubrovniku kane rendesi per transportin detar.

Shiko profilin e anėtarit

7 Re: Europa Today at 16:18

Sponsored content


Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye  Mesazh [Faqja 1 e 1]

Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi